El Sondaj Makinası Kaç Metre İner? Zemin Türüne Göre Derinlik

El sondaj makinası kaç metre iner sorusunun kısa cevabı şudur: üretici verilerine göre hafif benzinli modeller birkaç metreden 10 metrenin üzerine, 5,5 HP gücündeki modeller 15-20 metreye, elektrikli sehpalı modeller ise 25 metre ve daha derine inebilir. Ancak bu rakamlar bir üst sınırdır. Sahada gerçekte ulaşacağınız derinliği motor gücü kadar zeminin türü, yeraltı suyu, doğru uç seçimi ve elinizdeki boru sayısı belirler. Aynı makine yumuşak toprakta rahatça hedef derinliğe inerken, iri çakıllı ya da çok çatlaklı bir katmanda birkaç metrede zorlanabilir.

Bu rehberde derinliği belirleyen etkenleri zemin türüne göre tek tek anlatıyor, hangi derinlik için kaç boru gerektiğini hesaplıyor ve ihtiyacınıza göre model seçimini kolaylaştırıyoruz. Not: bu yazı inşaatta kullanılan karot makinalarıyla ilgili değildir; burada anlatılan, açık arazide toprak, zemin ve kaya sondajıdır.

El sondaj makinası kaç metre iner? Modele göre üretici verileri

El sondaj (karot) makinalarının hepsi aynı mantıkla çalışır: motor, şanzıman üzerinden 32 mm uç takılı boruyu döndürür, uç ilerledikçe 75 cm'lik borular eklenerek derine inilir. Modeller arasındaki fark; motor gücü, şanzımanın verdiği tork ve makinanın sabit tutulabilmesidir. Üretici verilerine göre yaklaşık derinlikler şöyledir:

Tablodaki değerler, uygun zeminde, doğru uç ve yeterli boruyla ulaşılabilen derinliklerdir. Bütün modellerin listesini ve teknik ayrıntılarını Horasan Makina'nın el sondaj makinesi modelleri sayfasında bir arada görebilirsiniz.

Derinliği belirleyen 5 etken

1. Motor gücü ve şanzıman torku

Derine indikçe uç ile makina arasındaki boru dizisi uzar ve ağırlaşır. Borunun kuyu duvarına sürtünmesi de artar. Bu yükü döndürmek için güç ve tork gerekir. Redüktörlü (dişli kutulu) makinalar devri düşürüp torku artırdığı için sert katmanlarda ve uzun boru dizisinde daha rahat çalışır. Bu yüzden hafif bir makina yüzeyde hızlı görünse de birkaç metre sonra yavaşlayabilir.

2. Zeminin türü

Derinliği en çok etkileyen şey zemindir. Yumuşak ve tutarlı bir toprak ya da kil kolay ilerler; gevşek kum ve çakıl ise kuyunun duvarını çökertip boruyu sıkıştırabilir. Kaya yavaş ilerler ama kuyu duvarı sağlam kaldığı için çoğu zaman düzenli bir derinlik sağlar. Aşağıda zemin türlerini ayrı ayrı ele aldık.

3. Uç seçimi

Yanlış uçla delmek, makina ne kadar güçlü olursa olsun ilerlemeyi durdurur. Toprak ve karışık zeminde karışık zemin ucu, kaya ve sert taşta elmas uç kullanılır. Uç türlerini ve hangisinin nerede kullanılacağını karot ucu rehberimizde ayrıntılı anlattık.

4. Su ve soğutma

Kayada sulu delme şarttır. Su ucu soğutur ve kırıntıyı yukarı taşır. Su kesilirse uç ısınır, kırıntı uç çevresinde birikir ve ilerleme durur. Setle gelen 16 litrelik şarjlı pompanın düzenli dolu tutulması, derin sondajda zaman kaybını önler.

5. Boru sayısı ve kullanıcı deneyimi

Makina 20 metreye inebilecek güçte olsa bile elinizde 5 metrelik boru varsa 5 metrede durursunuz. Ayrıca boruyu zamanında çekip temizlemek, baskıyı dengeli vermek ve makinayı dik tutmak deneyimle gelir. Doğru kullanım adımlarını karot makinası kullanım rehberimizde bulabilirsiniz.

Zemin türüne göre el sondajında derinlik

Aşağıdaki tablo, farklı zeminlerde el sondajında neyle karşılaşacağınızı özetler. Ulaşılacak derinlik, makinanın üretici verisindeki üst sınırı geçmez; zemin bu sınıra ne kadar yaklaşabileceğinizi belirler.

Toprak ve kil

El sondajının en rahat ilerlediği zemin tutarlı toprak ve kildir. Kuyu duvarı kendini taşır, boru düzgün ilerler. Burada derinliği çoğunlukla makina gücü ve boru sayısı sınırlar. Islak ve yapışkan kilde boru çevresinde sürtünme artar; bu durumda her boru boyunda makinayı birkaç kez yukarı aşağı oynatarak boruyu serbest bırakmak işi kolaylaştırır. Toprak numunesi için doğru teknikleri toprak numunesi rehberimizde anlattık.

Kum ve çakıl

Gevşek kumda uç hızlı ilerler ama kuyunun duvarı kendini tutmaz. Boruyu çektiğinizde kum deliği doldurabilir; uzun süre beklemek boru sıkışmasına yol açar. Bu tür zeminde aralıksız çalışmak, boruyu uzun süre kuyuda bekletmemek ve su miktarını abartmamak gerekir. İri çakıl ve blok taşlı dolgu ise el sondajının en zorlandığı zemindir: uç taşa çarptığında seker, delik eğilebilir. Böyle bir katmanda birkaç metre ileride sağlam zemine çıkılabilir, ama bazen noktayı biraz kaydırıp yeniden başlamak daha az zaman alır.

Kaya

Kayada ilerleme yavaştır ama kuyu duvarı sağlam kaldığı için sondaj kontrollü devam eder. Elmas uç, sürekli su ve dengeli baskı ile 5,5 HP ve sehpalı modeller kayada da üretici verisindeki derinliklere yaklaşabilir. Çatlaklı kayada su kaybı ve boru sıkışması görülebilir. Kaya numunesi alma sürecini mermer sahası numune alma rehberimizde adım adım anlattık.

Yeraltı suyu seviyesinin altı

Su seviyesine ulaşıldığında kuyuya su dolar. Kaya ve sıkı kilde bu çoğu zaman sorun yaratmaz. Gevşek kum ve çakılda ise suyla birlikte zemin akmaya başlayabilir ve kuyu kendini kapatır. Bu noktada derinlik kazanmak zorlaşır. Suyun hangi metrede geldiğini mutlaka not edin; arazinizi tanımak için değerli bir bilgidir.

Hangi derinlik için kaç boru gerekir?

El sondaj makinalarında boru boyu 75 cm'dir. Yani her metre için yaklaşık 1,33 boru gerekir. Uç ve makina bağlantısındaki kısa payları da hesaba katarak aşağıdaki tabloyu kullanabilirsiniz:

Setlerde 7 boru bulunur; bu da yaklaşık 5 metre demektir. Daha derine inmek istiyorsanız 32'lik karot borusu ile diziyi uzatabilirsiniz. Sahaya her zaman hedef derinliğe yetecek kadar, hatta bir iki fazla boru götürün; bir borunun dişi zarar görürse işiniz yarıda kalmaz.

Derinliği artırmak için pratik ipuçları

• Doğru noktayı seçin: Yüzeyde iri taş ve dolgu görünen yerlerden kaçının. Düz ve sağlam bir zemin, makinayı dik tutmayı kolaylaştırır.
• Baskıyı abartmayın: Fazla baskı ilerlemeyi hızlandırmaz; ucu ısıtır, şanzımanı zorlar ve boruyu eğer.
• Boruyu sık temizleyin: Her boru boyunda karotu ya da toprağı çıkarın. Dolu boru sürtünmeyi artırır.
• Suyu kesmeyin: Kayada su kesildiği anda delmeyi durdurun.
• Boruyu kuyuda bekletmeyin: Mola verecekseniz boruyu birkaç santim yukarı çekin; özellikle kum ve kilde sıkışmayı önler.
• Sıkışmada zorlamayın: Boru takılırsa motoru zorlamadan önce sıkışan sondaj borusu rehberimize göz atın; setteki boru kurtarma aparatı bu iş içindir.

İhtiyacınıza göre model seçimi

Model seçerken önce ulaşmak istediğiniz derinliği, sonra zemini ve sahada elektrik olup olmadığını düşünün:

• Birkaç metrelik toprak numunesi: Hafif benzinli modeller yeterlidir, taşıması kolaydır.
• Toprak ve kilde 10 metre civarı: 3,5 HP redüktörlü el sondaj makinası redüktörü sayesinde uzun boru dizisini daha rahat döndürür.
• Karışık zemin ve kayada 15-20 metre: 5,5 HP karot makinası elektriğin olmadığı arazilerde güçlü bir seçenektir.
• 25 metre ve üzeri, sert kaya: Elektrikli sehpalı ayaklı karot makinası sabit durduğu için dik ve derin sondajda yorgunluğu azaltır. El tipi ile sehpalı arasındaki farkları sehpalı karot makinası rehberimizde karşılaştırdık.

Bütün modellerde uç ve boru ölçüsü 32 mm'dir. Setlerde 7 boru, toprak ve kaya ucu, 16 litre şarjlı pompa, 10 metre yılan kamera, numune aparatı ve boru kurtarma aparatı bulunur. Güncel fiyat için ürün sayfalarına bakabilirsiniz. Makinelerimizi üretici firmamız Horasan Makina üzerinden satın alabilirsiniz.

Sondajı yalnızca size ait ya da sahibinden izin aldığınız arazide yapın. Size uygun makineyi seçmek için Horasan Makina'nın ürünlerine göz atabilir ya da +90 534 389 63 95 numarasından bize ulaşabilirsiniz.