Karot Makinası Nasıl Kullanılır? El Sondajı Adım Adım Rehber

Karot (el sondaj) makinası kullanmak; makineyi yere dik konumlandırıp ucu su ile soğutarak düşük devirde delmeye başlamak, uç ilerledikçe boruları tek tek eklemek ve iş bitince boruları kurtarıp karot numunesini çıkarmaktan ibarettir. Temel mantık basittir; ama dikliği korumak, suyu doğru vermek ve boruları doğru eklemek, işin kaç metrede tıkanacağını ya da sorunsuz ilerleyeceğini belirler.

Bu rehberde ilk kez el sondaj makinası kullanacak biri için hazırlıktan bakıma kadar tüm adımları sırasıyla anlatıyoruz.

1. Başlamadan önce: ekipman kontrolü

Sahaya çıkmadan önce eksik bir parça yüzünden işin yarıda kalmaması için şu listeyi kontrol edin:

• Makine ve yakıt: 2 zamanlı motorlarda benzine kılavuzda belirtilen oranda 2 zamanlı motor yağı karıştırılır; 4 zamanlı motorlarda düz benzin kullanılır ve motor yağı seviyesi ayrıca kontrol edilir. Yanlış karışım motoru kısa sürede bozar.
• Uçlar: Zemine göre elmas uç ve karışık zemin ucu. Hangi ucun ne zaman kullanılacağını karot ucu rehberimizde ayrıntılı anlattık.
• Borular: Hedef derinliğe yetecek sayıda boru. Horasan Makina setlerinde borular 32 mm çapında ve 75 cm boyundadır; yani her 4 boru yaklaşık 3 metre derinlik demektir. Fazladan bir iki karot borusu bulundurmak iyi olur.
• Su: Bidon ve taşınabilir su pompası. Elmas uçla susuz çalışılmaz.
• Anahtarlar ve kurtarma aparatı: Boru eklemek ve sökmek için iki adet anahtar, sıkışan boruyu çıkarmak için kurtarma aparatı.
• Kişisel koruyucu donanım: Kulak koruyucu, koruyucu gözlük, iş eldiveni ve sağlam iş ayakkabısı.

2. Delme noktasını hazırlayın

1. Yer altını kontrol edin. Delmeye başlamadan önce o noktadan elektrik kablosu, doğalgaz, su ya da kanalizasyon hattı geçip geçmediğinden emin olun. Şüphe varsa ilgili kurumdan hat bilgisi alın.
2. Arazi sahibiyle anlaşın. Kendinize ait olmayan bir arazide çalışacaksanız sahibinin onayını önceden alın.
3. Zemini düzleyin. Makinenin duracağı yeri taş ve otlardan temizleyin. Eğimli bir noktada başlamak deliğin baştan eğri gitmesine neden olur.
4. Kılavuz çukur açın. Yumuşak toprakta kürekle birkaç santimetrelik bir çukur açmak, ucun ilk anda kaymadan tutunmasını sağlar.

3. Makineyi çalıştırma

Benzinli makinelerde soğuk motoru çalıştırmak için genellikle jikle kapatılır, birkaç kez marş ipi çekilir, motor ateş aldığında jikle yavaşça açılır. Motoru birkaç dakika rölantide ısıtın. Uç zemine değmeden yüksek devire çıkmayın; boşta yüksek devir hem motoru hem şanzımanı yorar.

Elektrikli modellerde ise kablonun ve prizin topraklı, uzatma kablosunun ise makinenin gücünü taşıyacak kalınlıkta olduğundan emin olun. Islak zeminde elektrikli makineyle çalışırken kaçak akım rölesi olan bir hat kullanmak hayati önem taşır.

4. Delmeye başlama

1. Makineyi dik tutun. İlk 20-30 santimetre, deliğin kaderini belirler. Mümkünse bir kişi makineyi tutarken diğeri yandan dikliği kontrol etsin. Baştan eğri başlayan delik derinleştikçe boruların sürtünmesini artırır ve tıkanmaya yol açar.
2. Suyu açın. Elmas uçla çalışıyorsanız uç zemine değmeden suyu verin. Delik ağzından çıkan su bulanık ama akışkan olmalıdır.
3. Düşük devirle başlayın. Uç tutunana kadar düşük devirde, hafif baskıyla ilerleyin; sonra devri artırın.
4. Makinenin ağırlığı yetsin. Üstüne abanmayın. Aşırı baskı ilerlemeyi hızlandırmaz; aksine ucu ısıtır, motoru boğar ve boruyu sıkıştırır.
5. Ara ara kaldırın. Her birkaç dakikada ucu birkaç santimetre yukarı kaldırıp indirin. Bu, çamurun ve kesilen malzemenin dışarı atılmasını sağlar.

5. Boru ekleme

Bir boru boyu (örneğin 75 cm) ilerlediğinizde yeni boru eklemeniz gerekir:

1. Motoru rölantiye alın veya durdurun.
2. Makineyi borudan ayırın; delikteki boru dizisinin aşağı düşmemesi için tutucu ya da anahtarla sabitleyin.
3. Yeni borunun dişlerini temizleyin ve hafifçe greslenin.
4. Yeni boruyu el ile sonuna kadar takın, ardından iki anahtarla (biri alttaki boruyu, diğeri yeni boruyu tutarak) sıkın.
5. Makineyi yeni boruya bağlayın ve delmeye kaldığınız yerden düşük devirle devam edin.

Boruları gevşek bırakmak, çalışma sırasında dişlerin sıyrılmasına ve en kötü durumda boru dizisinin delikte kopmasına neden olur.

6. Numune çıkarma ve boruları kurtarma

Hedef derinliğe ulaştığınızda veya numune almak istediğiniz katmana geldiğinizde:

• Delmeyi durdurun ve birkaç saniye suyu vermeye devam ederek deliği temizleyin.
• Boruları tersten, tek tek sökerek yukarı çekin. Sıkışan boru için kurtarma aparatını kullanın; boruyu motorla zorla döndürmeye çalışmayın.
• Uç ve son borunun içinde kalan karotu dikkatlice çıkarın. Hangi parçanın hangi derinlikten geldiğini not ederseniz katmanları sırasıyla görebilirsiniz.
• Delik içini görmek isterseniz bir endoskop (yılan) kamera indirerek çeperleri ve su seviyesini inceleyebilirsiniz.

7. İş sonrası: deliği kapatın, makinenin bakımını yapın

Açık bırakılan küçük çaplı bir delik bile insan ve hayvanlar için tehlikelidir; işiniz bittiğinde deliği mutlaka kapatın ya da işaretleyin. Ardından:

• Uçları ve boruları suyla yıkayıp kurulayın, dişleri kontrol edin.
• Hava filtresini temizleyin; tozlu sahada bu filtre çok çabuk kirlenir ve motor gücünü düşürür.
• Makineyi uzun süre kullanmayacaksanız yakıt deposunu boşaltın ya da yakıt bitene kadar çalıştırın.
• Belirli aralıklarla bujiyi, 4 zamanlı motorlarda motor yağını ve şanzıman yağını kontrol edin.

Zemin türüne göre çalışma

• Yumuşak toprak ve kil: İlerleme hızlıdır ama kil uca yapışıp tıkanma yapar. Ucu sık sık kaldırıp temizleyin, suyu kısmayın.
• Kum ve çakıl: Delik çeperi kolay çöker. Yavaş ilerleyin, boru eklerken bekleme süresini kısa tutun ki çeper çökmeden boru dizisi devam etsin.
• Sert kaya: İlerleme yavaştır; bu normaldir. Elmas uca geçin, devri sabit tutun ve kesinlikle baskıyı artırarak hızlandırmaya çalışmayın.
• Katman geçişleri: Ses ve titreşim değiştiğinde yeni bir katmana girmişsinizdir. Bu derinliği not edin; numune incelerken çok işinize yarar.

En sık yapılan 5 hata

Hangi makine hangi iş için?

Üretici firmamız Horasan Makina'nın verilerine göre, zemine bağlı olarak 3 HP Anka yaklaşık 5 metreye kadar, 3,5 HP redüktörlü model yaklaşık 10 metreye kadar, 5,5 HP modeller ise 15-20 metreye kadar derinlik için tasarlanmıştır. Prize yakın yerlerde ve kapalı alanlarda ise sessiz ve egzozsuz çalışan 1950 watt elektrikli el sondaj makinası tercih edilebilir.

Sonuç

El sondaj makinasıyla verimli çalışmanın sırrı; iyi hazırlık, dik bir başlangıç, doğru uç, bol su ve sabırdır. Makineyi zorlamadan, boruları sağlam ekleyerek ve her iş sonrası bakımını yaparak hem daha derine inebilir hem de makinenizin ömrünü uzatabilirsiniz.

Size uygun makineyi seçmek için Horasan Makina'nın ürünlerine göz atabilir ya da +90 534 389 63 95 numarasından bize ulaşabilirsiniz.